Sociaal werk in de bloemetjes
Op de World Social Work Day brachten vierden we het sociaal werk met odes, waarderende boodschappen en kleurrijke tekeningen. Wijkhuis Chambéry voerde haar theaterstuk over democratie op.
Ode Aan De Sociale Mens - Jan Ducheyne
Kon er maar overal een zichtbaar
wijze vrouw met witte haren
harp spelen als je ergens binnen komt
Maar dat is niet zo. Harpen én harpisten zijn zeldzaam
Dus zijn er zij die zich dubbel plooien
Met open handen en zachte, doch vaste stem
hen die met lege handen in het haar staan,
tegemoet springen, vol overgave en overtuiging
Zie nu toch, deze escalerende toestand.
Waar blijvend en elke dag voor te strijden valt ?
De kleine dingen.
Het zien van de wolken boven de ingang
van de ander zijn bestaan
Het open houden van een schijnbaar
niet open te wrikken deur
En dan gaan zitten
Naast elkaar, als mens naast mens
Recht in de ogen kijken
Immer opnieuw omdat
Er bruggen dienen gebouwd te worden
Waar door anderen te snel wordt veroordeeld
Dit is ‘Just For You’,
Hemels weerklonk het uit harpensnaren
Nu in deze woorden
Want jullie zién hen voor wie zij zijn
Al die geweldig individuen in gigantische
armoede maar niet zonder trots
Giganten in het diepst van hun bestaan
Zeldzaam zijn zij die deze mensen
Hun waarde terug geven
En dat weten jullie allen
Door het elke dag te zien
En het vervolgens zélf te doen
Het forceren, onversaagd
En on the spot
Improviserend en ondertussen
Opvang voor de eigen kinderen regelend
Nadenkend over het menu van alweer een avond
Waar overdag, aan die zo tastbare frontlinie
de grens andermaal dreigend dichtbij kwam
Ik wens jullie liefde en erbarmen toe
Vriendschap en niet aflatend vanzelfsprekend idealisme
Wees die sprankel, wees dat geloof
Blijf de hoop in ogen toveren
Huil af en toe mee omdat het je teveel wordt
Droog alle tranen en
Kijk dan terug op
Met die alles ontwapenende glimlach
Denk aan de rustgevende klanken van een harp
En fluister zij die het nodig hebben in de oren
Dat wellicht niet alles, maar toch veel
Uiteindelijk wel goed komen zal
En vergeet vervolgens niet te dansen in
Je eigen living, in je eigen hart
Want het is daar dat je langste
Adem zijn vuur vindt
Wees licht en lichtvoetig
Verfijn de kleine dingen die zo onmisbaar zijn tot ze
in alle grootsheid monden doen open vallen.
Waarna men ogen sluit en dankbaarheid tastbaar
wordt in stevig schuddende
handen en elkaar vast pakken.
En ineens wordt sociaal werk,
gewoon vanzelfsprekend:
Mens naast Mens.
Dankjewel namens Actiris - Kristof Devuyst
Dames en heren, beste sociale werkers, 42.000. 42.000…
Zoveel Brusselaars zagen en zien de voorbije en komende maanden hun werkloosheidsuitkering voortijdig stopgezet worden. 42.000 mensen, oftewel ongeveer evenveel als alle inwoners van Halle. Bijna evenveel, met enige zin voor overdrijving, als Dendermonde of Turnhout, toch al geen kleine Vlaamse steden.
Je kan dat cijfer zien als statistiek. Als een abstractie. Sommigen misschien zelfs als bewijs dat ons systeem werkt, of eindelijk zal werken, zoals het moet.
Maar jullie, sociale werkers, jullie weten beter. Want achter dat ene cijfer schuilen 42.000 verhalen. 42.000 levens. 42.000 gezinnen die onder druk komen te staan.
Je bent het misschien niet noodzakelijk oneens met de beslissing van de federale regering, maar je ziet wel de kinderen die te vroeg volwassen worden, omdat hun ouders het financieel moeilijk hebben. Je ziet gezinnen die hun woonst moeten inruilen voor een kleiner appartement, broers en zussen die dichter op elkaar komen te leven. Je ziet de ex-werklozen die geen vergoeding meer ontvangen maar ook niet duurzaam aan het werk geraken. Je ziet de schaamte bij mensen om te gaan aankloppen bij een OCMW.
Je ziet ook relaties die barsten onder de stress, partners die elk op hun eigen manier proberen te overleven. Maar jullie zijn degenen die de brokstukken moeten helpen lijmen, elke dag opnieuw. En terwijl deze druk toeneemt, staan jullie in de frontlinie.
- geconfronteerd met stijgende agressie, aangewakkerd door onzekerheid en wanhoop.
- voelend hoe de dossiers op jullie bureau zich opstapelen, terwijl de uren in een dag dat níét doen.
- jullie zien hoe subsidies krimpen, hoe organisaties moeten schrapen en puzzelen, en hoe het daardoor steeds moeilijker wordt om mensen juist door te verwijzen.
En toch, toch sta je elke dag opnieuw op. Met dezelfde inzet. Met dezelfde overtuiging. Met dezelfde warmte. Dat is wat mij, en ons allemaal hier, zo raakt.
Want ondanks alles zie ik bij jullie de sprankel in de ogen. Die fonkel van hoop, van doorzettingsvermogen, van geloof in de mens achter het dossier. Jullie zoeken - soms tegen de stroom in - naar oplossingen op maat, afgestemd op de persoon die jullie zien én het gezin op de achtergrond.
- Jullie durven verantwoordelijkheid te koppelen aan hulp: niet betuttelen, maar versterken.
- Jullie kijken voorbij de cijfers, en zien de onzichtbare kinderen achter een beslissing. Kinderen die niet de prijs mogen betalen (voor hun ouders).
Beste sociale werkers,
Dank jullie wel. Dank om voorbij de abstractie te kijken. Dank om met beide voeten stevig in de realiteit te staan, ook wanneer die modderig, chaotisch of oneerlijk is. Dank om de juiste en menselijke maat te bewaken in een systeem dat soms te snel de mens uit het oog verliest.
En vooral: dank om in de stad, Brussel, geworteld te blijven, om huisbezoeken te doen in omstandigheden die niet vanzelfsprekend zijn, om in kantoren te werken die soms klein, warm, muf of onderbemand zijn - maar waar jullie elke dag opnieuw grootse dingen doen.
Jullie oefenen een beroep uit dat zelden de schijnwerpers krijgt, maar dat elke dag het verschil maakt. Een beroep dat niet handelt in winst of cijfers, maar in waardigheid, in kansen, in toekomst.
Weet dat jullie impact elke dag voelbaar is, ver buiten deze zaal. In huiskamers. In klaslokalen. Aan keukentafels. Overal waar mensen opnieuw perspectief nodig hebben.
Namens Actiris, namens Brussel, namens alle gezinnen die jullie begeleiden: dankjewel.
Sterk sociaal werk - Gerda Van den Dries
Sociaal cultureel werk kan levens redden. Het heeft mijn leven gered. Niet heel letterlijk, maar toch bijna.
Ik neem jullie even mee terug in de tijd.
Het is 1976, de krant De Standaard gaat failliet. Ik werk als redacteur voor één van de tijdschriften van de Standaard groep en word van de ene dag op de andere werkloos. Ineens zit ik hele dagen thuis. Verhuisd vanuit Brussel naar de groene boerenbuiten in het Hageland. Zonder auto. In een dorp waar ik niemand ken, het dialect nauwelijks versta, met een man die ’s morgens vroeg vertrekt en ’s avonds laat thuiskomt van zijn werk. Zes maanden zwanger van nummer twee, hele dagen alleen met enkel het gezelschap van mijn dochter van één en de schapen en de geiten. Ik ben nooit dichter geweest bij een depressie dan toen, hoe gelukkig ik ook was met de boerenbuiten en mijn gezin.
En toen zag ik in een reclameblaadje een advertentie voor de start van een cursus van Vorming tot Bevrijding. Een VOS-cursus: vrouwen onderzoeken hun situatie. En vanaf dan werd alles anders.
Het werd de start van een traject dat duurt tot op de dag van vandaag. De start van een hele reeks cursussen en engagementen: na de VOS-cursus kwamen assertiviteitscursussen, geweldloze communicatie, zelfverdediging voor vrouwen, vrouwenpraatgroepen, forumtheater rond rollenpatronen, vrouwen en vrede, fortgroepen, een busreis naar Nederland om daar kennis te maken met de eerste vluchthuizen en vrouwencafés … Een hele wereld ging voor mij open. Ik was eerst deelnemer, later vrijwilliger en lesgeefster. Ik maakte vrienden en vriendinnen voor het leven. Mijn leven kreeg zin en betekenis, ik leerde zoveel bij en ik kreeg inzichten die me tot en met vandaag helpen in het leven.
Vandaag ben ik alweer jaren terug in Brussel. En het is opnieuw het sociaal cultureel werk dat mij hielp mijn plek hier te vinden en mijn leven, ondertussen als gepensioneerde, inhoud en betekenis geeft. Nu bij Citizenne. Eerst als deelnemer aan hun vele activiteiten. Ondertussen als vrijwilligster bij het project Plus!Madam met collega Sissi van Citizenne. Die Plus Madammen zijn een groep van vrouwen, grotendeels met migratieachtergrond en precaire leefsituatie, die op zoek zijn naar werk. Elke donderdag komen we samen voor een gemeenschappelijke activiteit. We vertrekken vanuit de noden en goesting van de vrouwen in een learning community. Ze leren mekaar kennen, vinden herkenning en steun bij mekaar. Ze krijgen meer zelfvertrouwen, hun wereld wordt groter, hun netwerk wordt sterker. En elke week zie je hen openbloeien en groeien. Redden wij hun leven? Nee, natuurlijk niet. Het zijn al straffe madammen van zichzelf. Maar hun leven wordt zeker rijker, krijgt meer perspectief en is minder eenzaam. En zelf leer ik opnieuw zoveel bij en kan ik mijn eigen levenservaring inzetten in een zinvol project.
Dus ja, sociaal cultureel werk maakt het verschil in mensenlevens. En niet alleen in mensenlevens, maar ook in de samenleving. Het zorgt voor verbinding, voor kritisch burgerschap, voor engagement en inzicht.
In deze verwarrende, angstige tijden van onzekerheid, fake news en polarisering, verdient het meer dan ooit de aandacht, waardering en financiële ondersteuning van de overheden.
Sociaal cultureel werk is essentieel, belangrijk en onmisbaar.
